Agape - Agencja doradcza i wydawnicza

Biuletyn o Biuletynach

Facebook Agape

Custom i content publishing

Twitter

Blog Agape o custom publishing

Blog Agape o newsletterach

Blog Agape o komunikacji i mediach

Kontakt

English






Tadeusz Baranowski, Agape, 17 listopada 2010
Pochodzenie nazwisk – rzeczowniki pospolite, nazwiska nietypowe i ośmieszające

Nasze nazwiska mają przeróżne pochodzenie. Tworzono je między innymi od rzeczowników pospolitych. Zdarzają się też nazwiska nietypowe, oryginalne i ośmieszające.

Pochodzenie nazwisk - rzeczowniki pospolite, nazwiska nietypowe i ośmieszające

Nie myl Gołąba z gołębiem
Dużą grupą wśród polskich nazwisk są takie, które utworzono od nazw pospolitych. Wiele z nich brzmi tak samo, jak owe rzeczowniki, na przykład: Gołąb, Kot, Grzęda, Gruszka, Porada, Marchewka, Pióro, Lato czy Pałka. W przypadku innych do rzeczownika doklejono końcówkę charakterystyczną dla nazwisk, jak –ski. Przykładem mogą być tu: Kaczyński, Kaczkowski, Wierzbicki, Wiśniewski, Skałkowski.

Ciekawą grupę stanowią nazwiska, które utworzono od rzeczowników pospolitych bez dodawania końcówek, ale za to w brzmieniu regionalnym. Świetnym przykładem jest tu nazwisko Ziobro, utworzone od rzeczownika „żebro”, ale w postaci gwarowej. Podobnie np. Gołomb.

W przypadku nazwisk brzmiących tak samo, jak rzeczowniki pospolite, trzeba zachowywać ostrożność przy odmianie, ponieważ często różni się ona od odmiany owych rzeczowników. Ulubionym przykładem twórców słowników i podręczników jest nazwisko Gołąb, w odmianie którego pomija się obecną w odmianie nazwy ptaka oboczność. Dlatego dopełniacz od nazwiska Gołąb brzmi zwykle „Gołąba”, a nie „Gołębia”. Zwykle, bo posiadacz nazwiska może podejmować decyzje co do jego odmiany. Może więc zdecydować – wbrew normom poprawnościowym – o nieodmienności swojego nazwiska lub też o nietypowej odmianie.

Innym przykładem nazwiska, które odmienia się inaczej niż rzeczownik pospolity, może być nazwisko Lato (i analogicznie – Pióro). Dopełniacz od niego brzmi „Laty” (i analogicznie – „Pióry”).

Subiektywnie ośmieszające
Podczas nadawania nazwisk chłopom i Żydom urzędnicy często wykazywali się nie lada złośliwością. W Prusach nadawaniem nazwisk zajmowało się wojsko, w którym wcale nie brakowało antysemitów. Stąd takie żydowskie nazwiska, jak Ochsenschwanz (Wołowyogon), Temperaturwechsel (Zmianatemperatury), Kanalgeruch (Kanałowyzapach). Stojący przed komisją wojskową Żyd nie miał nic do gadania – musiał przyjąć nadane nazwisko. Chyba że było go stać na łapówkę…

Poza takimi anegdotycznymi przypadkami trudno rozstrzygać, które nazwisko jest ośmieszające, a które nie. Jeżeli ktoś nosi dane nazwisko i dotąd go nie zmienił (nazwisko ośmieszające można zgodnie z prawem zmienić), należy wnioskować, że uznał je za dobre.

Po wpisaniu w wyszukiwarkę frazy „nazwiska ośmieszające” można znaleźć setki nazwisk, które ktoś z jakiejś przyczyny uznał za takie. Ich lista potwierdza tezę, że uznanie za ośmieszające jest kwestią subiektywną. Na jednej z internetowych list takich nazwisk figurują bowiem m.in. takie nazwiska, jak Małolepszy, Burek czy Kluska. Czy są ośmieszające? Rzecz wątpliwa. Na pewno nietypowe, ale to nie to samo. Obok nich pojawiają się jednak przykłady, wobec których trudno zachować powagę: Prukała, Chujdus, Męczywór czy Spleśniały.

Wiele osób, których nazwiska budzą wesołość, jednak przy nich pozostaje. Przykładem mogą świecić tu dwaj profesorowie – pierwszy to historyk literatury Aleksander Fiut. Studenci polonistyki śmieją się z jego nazwiska od dziesiątków lat, a on jednak nigdy nie dążył do zmiany. Drugim przykładem, lżejszym, może być prawnik Zbigniew Ćwiąkalski. Jego onomatopeiczne nazwisko również można uznać za zabawne, jednak również i on najwyraźniej nie ma z tym większego problemu.

Ten artykuł ukazał się w „Biuletynie o Biuletynach”, jedynym newsletterze w Polsce poświęconym wyłącznie biuletynom firmowym i branży custom publishing. Zaprenumeruj newsletter bezpłatnie »

Sonda Agape
Czy newslettery elektr. spełniają cele biuletynów wew. tak dobrze, jak wydania drukowane?
Tak
Tylko, gdy wszyscy mają dostęp do komputerów
Nie, zdecydowanie słabiej

Wyniki Pozostałe sondy


Agape w liczbach




Klienci o nas



Fala Copyright © by Agape. Wszystkie prawa zastrzeżone  
Wykonanie: Strony www, pozycjonowanie Warszawa