Agape - Agencja doradcza i wydawnicza

Biuletyn o Biuletynach

Facebook Agape

Custom i content publishing

Twitter

Blog Agape o custom publishing

Blog Agape o newsletterach

Blog Agape o komunikacji i mediach

Kontakt

English






Tadeusz Baranowski, Agape, 24 listopada 2009
Jak cytować?

„Nie cudzysłów!”, Hugo Steinhaus

Chociaż cytowanie i sposoby umieszczania w tekście fragmentów cudzych dzieł to niezwykle poważny temat, wielu autorów traktuje go z pewnym lekceważeniem. Jest to o tyle duży błąd, że niewłaściwe oznaczenie i opisanie cytatu to nie tylko pomyłka redaktorska, ale także – w niektórych przypadkach – przestępstwo, złamanie Ustawy o prawie autorskim.

Jak cytować?

Cytowanie cudzych tekstów to praktyka powszechna i zupełnie normalna – często autor umieszcza fragment czyjegoś tekstu jako motto, polemizuje z nim w tekście lub w inny sposób do niego nawiązuje. Taka intertekstualność zasługuje nawet na pochwałę, bo świadczy o tym, że autor umie nie tylko pisać, ale też czytać... Ale na poważnie – sięgnięcie po właściwe cytaty jest dowodem merytorycznej i pisarskiej kompetencji autora oraz jego przygotowania do pisania udanego tekstu.


Znaj miarę
Aby korzystać z cudzych tekstów, trzeba jednak uważanie trzymać się reguł tej gry. Przede wszystkim – nie można przesadzić. Cytaty z innych publikacji mają być dodatkiem do tekstu, nie odwrotnie. Nawet, jeśli artykuł bezpośrednio wiąże się z innym tekstem – jest jego recenzją, krytyką, polemiką etc., część cytowana musi być istotnie większa niż część napisana przez cytującego. Kiedy dany tekst jest zdominowany przez cytaty, można mówić o plagiacie lub – jak to się czasem łagodniej określa w środowisku akademickim – o niesamodzielnej pracy.





Oznaczanie cytatów
Cytaty z cudzych dzieł trzeba zaznaczać i opisywać. Zależnie od przyjętej przez autora nomenklatury (której należy przestrzegać konsekwentnie w całym tekście lub wydawnictwie, np. biuletynie) cytaty zaznacza się cudzysłowem bądź kursywą. Jeżeli nad danym wydawnictwem czuwa redaktor, jego rolą jest ujednolicenie oznaczeń cytatów.

Jeżeli wewnątrz cytatu znajduje się inny cytat lub wypowiedź zaznaczona cudzysłowem, zamiast standardowego cudzysłowu stosuje się cudzysłów »niemiecki« bądź – rzadziej «francuski». Cudzysłów francuski jest jednak zwykle stosowany w innych celach, do wyszczególniania różnych części tekstów technicznych i poetyckich. Stosowanie dodatkowych cudzysłowów również ostatecznie ujednolica redaktor.

Wskazanie źródła
Kiedy autor cytuje inną publikację, poza zaznaczeniem całego cytowanego tekstu musi wskazać autora i źródło. W przypadku motta wystarczy podanie autora. Chociaż rolą redaktora jest dopilnowanie, żeby wszystkie cytaty w publikacji były odpowiednio opisane – z podaniem autora i źródła – to rolą autora jest podanie tych danych. Redaktor często nie jest w stanie na podstawie cytatu stwierdzić, skąd on pochodzi (nie każdy cytat jest równie oczywisty, co np. „Litwo, ojczyzno moja!”1) lub nie ma wystarczającej porcji danych, żeby go dokładnie zlokalizować.

Wierność cytatu
Cytować należy dokładnie. Nie wolno zmieniać treści cytatu. Jeżeli cytujący chce go skrócić, musi zaznaczyć skróty wielokropkiem w nawiasie – np. „Litwo (...) moja!”. Jest to ważne, bo często takie wycięcie kawałka tekstu może diametralnie zmienić jego sens i znaczenie. Również na takie, które byłoby bardzo nie po myśli cytowanego twórcy. Na przykład usunięcie kilku fragmentów z cytowanego już wcześniej „Pana Tadeusza” może spowodować nie lada zamęt: „Litwo, (...) co jasnej bronisz Częstochowy (...) przenoś (...) bursztynowy świerzop (...) do dworu (...) trzech mocarzów”. Gdyby pominąć nawiasy zaznaczające usunięcie, to bezsensowne zdanie sprawiałoby pozory cytatu pełnego i dosłownego. A przecież wieszcz nie bredził...

Niemiłe konsekwencje niefrasobliwości
Zachowywanie umiaru ilościowego oraz właściwe zaznaczanie i skrupulatne opisywanie cytatów jest tym ważniejsze, że tekst, którego autor nie dochował tych przykazań, może być uznany za plagiat. Jeżeli cytujący splagiatuje dawnego twórcę, którego prawa dawno już wygasły, a ród się rozproszył, grozi mu co najwyżej wstyd.

Gorzej, jeśli nie dochowa się staranności przy cytowaniu dzieł twórcy żyjącego lub mającego troskliwych spadkobierców. Taka sprawa może skończyć się dla niefrasobliwego lub nieuczciwego autora zapłatą wynagrodzenia powiększonego o spore odszkodowanie – bądź to na podstawie ugody z pokrzywdzonymi, bądź na skutek procesu sądowego. Takich przyjemności nie należy chyba życzyć nikomu.

1 Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz”

Ten artykuł ukazał się w „Biuletynie o Biuletynach”, jedynym newsletterze w Polsce poświęconym wyłącznie biuletynom firmowym i branży custom publishing. Zaprenumeruj newsletter bezpłatnie »

Sonda Agape
Jaką zasadę stosują Państwo przy ustalaniu nakładu magazynu?
jest równy liczbie pracowników
1 egz. na dwóch pracowników
1 egz. na trzy-cztery osoby
1 egz. na niewielki zespół roboczy

Wyniki Pozostałe sondy


Agape w liczbach




Klienci o nas



Fala Copyright © by Agape. Wszystkie prawa zastrzeżone  
Wykonanie: Strony www, pozycjonowanie Warszawa